Ah, zombies. Bekend geworden dankzij series (The Walking Dead), films (28 Days Later) en games (The Last of Us), maar stiekem wandelen ze al veel langer rond. Maar waarom noemen we ze eigenlijk zo? Zet je brein uit en ontdek de etymologie van zombie!
Zombie komt uit het Voodoo, een geloof dat mensen uit West-Afrika en later het Caribisch gebied in Amerika aanhielden. Hier verwees een zumbi of zonbi naar een slaaf die door zijn meester na zijn dood was herrezen om verder te werken. Deze eerste zombies luisterden alleen maar hun meester (bokor) en leken, op een wat meer onverschillige en slome persoonlijkheid na, nog best veel op gewone mensen.
Zumbi, djumbi of Nzambi kwam oorspronkelijk in meerdere West-Afrikaanse talen voor. Het stond toen onder meer voor geest, fetisj of god, afhankelijk van de taal.
De zombie is dan ook ontstaan als folklore onder de slaven die naar het zuiden en Caraïbische gedeelte van de Verenigde Staten zijn gebracht; hun verhalen werden in het begin van de 18e eeuw al verspreid.
De hedendaagse zombie
Onze hedendaagse beeld van de zombie komt grotendeels dankzij de Amerikaanse bezetting van Haïti tussen 1915 en 1934. Doordat de oorlog volop in het nieuws was, kreeg de bevolking van de Verenigde Staten een sterke interesse in die cultuur.
Begin 1929 publiceerde William Seabrook het boek The Magic Island over de Haïtiaanse Voodoo. Zombies beschreef hij hierin als een (vertaald)“zielloos menschelijk lijk, nog dood, maar uit het graf gehaald en door toverkracht begaafd met een mechanische gelijkenis van leven”. Een gereanimeerd lijk!
Deze vrije interpretatie van deze betekenis, zorgde er voor dat zombies vele vormen en maten aannamen. Sommige zijn rustig, doods zoals de oude slaven, maar andere zijn meedogenloos, agressief en uit op je brein.
Leuk feitje: Dankzij de definitie van Seabrook kwamen wij ook in aanraking met het woord zombie. De eerste vermelding in de Nederlandse taal was in 1928.
Is Frankenstein het eerste zombieverhaal?
Ja en nee. Frankenstein werd gepubliceerd in 1818, en gaat over het monster van Frankenstein, die opgestaan is uit de dood. Met terugwerkende kracht kun je het daarom een zombie noemen.
Frankenstein werd destijds echter niet als zombie gezien, en wordt ook zo niet genoemd. Dit komt doordat schrijfster Mary Shelley haar inspiratie haalde uit Europese folklore en denkbeelden, en niet uit Caribische. Zo is hij niet met toverkracht tot leven gewekt, maar door wetenschap. Het boek heeft echter zonder twijfel bijgedragen aan ons moderne idee van dit mythische wezen; zoals hun meer agressieve natuur.
Waarom eten zombies mensenvlees?
Verschillende historici zeggen dat de vleesetende natuur van de zombie geïnspireerd is op epossen en mythes uit het oude Mesopotamië. In de mythe Descent of Ishtar (maar ook in Epic of Gilgamesh), dreigt de godin Ishtar: “Ik zal de doden laten opstaan, en zij zullen de levenden eten. En de doden zullen in de meerderheid zijn!”
Hoewel het woord zombie pas rond de 18e eeuw om de hoek komt kijken, is het concept dat de dood tot leven komt al veel ouder. Mesopotamië is een rijk dat duizenden jaren voor Christus bestond in, pak ‘m beet, het huidige Midden-Oosten.
Wist je dat… heks ehm, tja, eigenlijk staat voor sekstovenares?