Hoofdafbeelding bij Waar komt ons woord voor sinaasappel vandaan?

Waar komt ons woord voor sinaasappel vandaan?

door

in

Waar komt ons woord voor sinaasappel eigenlijk vandaan? Een sinas-appel? Een oranje appel? Bereid je voor op een verre reis. Ik neem je mee naar de etymologie van sinaasappel.

Sinaasappel is een verwijzing naar China, het land waar het fruit oorspronkelijk vandaan komt. “Chinas-appelen” zeiden we volgens het Etymologisch Woordenboek in 1682. Sinaasappel betekent dus letterlijk “appel uit china”. Dat we het schrijven als sinaas schrijven en niet als ‘Chinaas’ komt door de oude spelling van het Oosterse land: Sina.

Sinaasappels zoals wij ze kennen, zijn een relatief modern stukje fruit. In de zestiende eeuw zijn ze door de Portugezen naar West-Europa gebracht en ze werden algauw razend populair. Dit kwam niet alleen doordat we nog nooit zoiets geproefd hadden, het smaakte zoveel zoeter en sappiger dan de sinaasappel die al eeuwen bekend was in onze regio: de pomerans.

Leuk feitje: Sinaasappels stonden tot het eind van de negentiende eeuw ook bekend als appelsien (appel uit China). Nu weet je ook waar Appelsientje vandaan komt!

Waar komt het -appel uit sinaasappel dan vandaan?

Dat heeft met pomerans te maken. Pomerans stond ook in het Nederlands bekend als ‘Oranjeappel’ of ‘Bitterappel’ (in de 14e eeuw gespeld als: “applen van oraengen”).

Pomerans komt van het Italiaanse woord pomarancia, bestaande uit pomo (appel) en arancia (oranje). Oranje appel! Hoewel die er precies hetzelfde uit ziet als zo’n China’s appel, was zo’n pomerans zuur, bitter. Je had een paar schepjes suiker nodig om ‘m lekker te maken.

De etymologie van pomo gaat terug naar het Latijn: in de Oudheid stond dat simpelweg voor ‘fruit van een fruitboom’. Appel stond hierdoor voor lange tijd synoniem voor heel veel soorten fruit, wat de meest waarschijnlijke reden is waarom we sinaasappel (en daarvoor Oranjeappel) een type appel noemden.

Bovenstaande verklaart ook waarom ze de sinaasappel in het Engels en Frans een ‘orange’ noemen. Dit komt van Pomum de orenge, wat dus weer uit datzelfde Italiaanse pomarancia is overgenomen. De verbastering van arancia (oranje) ging de boventoon voeren: orange. Deze naam bleef daar behouden, zelfs toen het Nederlandse ‘sinaasappel’ zich door heel Europa verspreidde.

Heel technisch betekent sinaasappel dus ‘fruit uit China’.

Nog een leuk feitje: Wat was er eerder, de kleur of de vrucht? Grappig genoeg is de kleur orange in het Engels vernoemd naar de sinaasappel, en niet andersom. Oranje dankt zijn kleur dus aan die bittere pomerans. Orange: “A reddish-yellow color like that of a ripe orange” (Etymonline, 1510). Fascinerend, niet?

Meer etymologievoer: Waar komt ‘boodschappen’ vandaan?
Wist je dat… een giraffe eigenlijk staat voor fluitbenen?